Niespełna rok po uruchomieniu systemu kaucyjnego 89% dorosłych respondentów deklaruje zwracanie opakowań objętych kaucją. Co czwarty oddaje także butelki i puszki znalezione w przestrzeni publicznej, a co najmniej 1,03 mln dorosłych Polaków celowo zbiera takie opakowania i traktuje to jako dodatkowe źródło dochodu. Tak wynika z badania SW Research przeprowadzonego na zlecenie fritz-koli w ramach inicjatywy “Return For Good”.

Najczęściej wskazywanym powodem zwracania opakowań jest odzyskanie kaucji – wskazuje je 71% osób korzystających z systemu. Badanie zostało przeprowadzone w ramach “Return For Good”, inicjatywy rozwijającej wcześniejsze działania fritz-koli prowadzone pod hasłem “Every Bottle Helps” (tłum. Każda butelka pomaga). Jednym z jej obszarów jest gromadzenie danych o funkcjonowaniu systemów kaucyjnych, w tym o motywacjach osób zwracających i zbierających opakowania oraz społecznym i finansowym znaczeniu tych zachowań.

co czwarty Polak oddaje także znalezione opakowania

63% badanych zwraca wyłącznie opakowania z własnego gospodarstwa domowego. 20% deklaruje, że zdarza im się zwracać również opakowania znalezione w miejscach publicznych, choć nie szukają ich celowo, a 6,23% celowo zbiera butelki i puszki w przestrzeni publicznej.

Łącznie oznacza to, że co czwarty dorosły Polak oddaje także opakowania znalezione na ulicy, w parku, przy przystanku lub w innym miejscu publicznym. Jednocześnie 33% osób zwracających opakowania wskazuje, że jednym z powodów jest chęć utrzymania porządku w przestrzeni publicznej.

– Wyniki badania pokazują, że finansowa zachęta jest ważnym motywem zwracania opakowań, ale jej działanie widać także poza gospodarstwem domowym. Część konsumentów oddaje również butelki i puszki znalezione w przestrzeni publicznej. To właśnie takie zachowania i motywacje chcemy lepiej poznawać w ramach programu “Return For Good” – mówi Mirco Wolf Wiegert, CEO i założyciel fritz-koli.

co najmniej 1,03 mln Polaków dorabia, zbierając opakowania

Badanie dostarcza również danych na temat finansowego znaczenia celowego zbierania opakowań. Według estymacji SW Research, co najmniej około 1,03 mln dorosłych Polaków może celowo zbierać opakowania kaucyjne i uzyskiwane w ten sposób pieniądze określa jako niewielkie lub istotne dodatkowe źródło dochodu.

Wynik uzupełnia obraz działania systemu - opakowanie znalezione w przestrzeni publicznej może zostać zwrócone do systemu, a dla osoby, która je zbiera, kaucja może stanowić dodatkowy dochód. Dla kontekstu według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska od uruchomienia systemu 1 października 2025 roku do końca maja 2026 roku zwrócono około 1,6 mld pustych opakowań po napojach.

“Return For Good”: więcej danych o społecznym wymiarze systemu

Jednym z powodów realizacji badania w Polsce była niewielka ilość dostępnych dotychczas danych dotyczących motywacji osób zbierających opakowania kaucyjne oraz finansowego i społecznego znaczenia tego zjawiska. W ramach “Return For Good”, fritz-kola prowadzi podobne badania także na innych rynkach.

Według Pfandstudie Deutschland 2026 w Niemczech opakowania kaucyjne zbiera ponad 1,1 mln osób. W Austrii około 4% osób w wieku 16 lat i więcej regularnie zbiera butelki i puszki, aby uzupełnić swoje dochody.

Dane te pokazują, że dobrze funkcjonujący system wpływa nie tylko na poziom zwrotów, ale także na sposób, w jaki ludzie postrzegają wartość opakowań i odpowiedzialność za wspólną przestrzeń. Każde opakowanie liczy się podwójnie – dla środowiska i dla ludzi.